ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Sanskrit
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 Sanskrit Ch06 Ch06 Samayanuvarttita
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ:
"ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା" ଶୀର୍ଷକ ଏହି ପାଠଟି ଡ. କୁମାରଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ । ଏହି ପାଠରେ ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତାର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଏକ କାହାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଝାଯାଇଛି । ମାଧବ ନାମକ ଜଣେ ଛାତ୍ର ଗ୍ରାମ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ଶେଷ କରି ଏକ ଆବାସିକ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନାମ ଲେଖାଇଲା । ତା'ର ପିତା ତାକୁ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଛାତ୍ରାବାସରେ ରହିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେଲେ ।
ବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଥମ ଦିବସରେ ମାଧବ ବିଳମ୍ବରେ କକ୍ଷାକୁ ଗଲା । ଶିକ୍ଷକ ତାକୁ କକ୍ଷାରେ ବସିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସମୟରେ ଆସିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବସରେ ମଧ୍ୟ ମାଧବ ବିଳମ୍ବରେ ଆସିଲା । ଶିକ୍ଷକ ଏଥିରେ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରି ତାକୁ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଆସିବାକୁ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ । ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବାରମ୍ବାର ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଅପମାନିତ ହୋଇ ମାଧବ ଚିନ୍ତା କଲା ଯେ ଅନ୍ୟ କେହି ଛାତ୍ର ବିଳମ୍ବରେ ଆସୁନାହାନ୍ତି । ତେଣୁ ତୃତୀୟ ଦିବସରେ ସେ ବହୁତ ଚେଷ୍ଟା କରି ପନ୍ଦର ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପହଞ୍ଚିଲା ।
କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ଦେଖିଲା ଯେ ବିଦ୍ୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ଅଛି ଏବଂ କୌଣସି ଛାତ୍ର କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷକ ସେଠାରେ ନାହାନ୍ତି । ନଅଟା ପାଞ୍ଚ ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ବିଦ୍ୟାଳୟର ସେବକ ଆସି ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଲେ । ଧୀରେ ଧୀରେ ସମସ୍ତ ଛାତ୍ର ଓ ଶିକ୍ଷକ ଆସିଲେ । ଠିକ୍ ନଅଟାରେ ଘଣ୍ଟା ବାଜିଲା ଏବଂ ପାଠ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ମାଧବ ସେଦିନ ଖୁସି ଥିଲା ଯେ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଛି । କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷକ ତାକୁ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ, "ତୁମର ସମୟଜ୍ଞାନ ନାହିଁ ।" ମାଧବ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲା ଯେ ସେ ଆଜି ବିଳମ୍ବରେ ଆସିନାହିଁ, ବରଂ ପନ୍ଦର ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଛି । ତଥାପି ଶିକ୍ଷକ ଏପରି କାହିଁକି କହୁଛନ୍ତି ?
ଶିକ୍ଷକ ହସି ହସି ମାଧବକୁ ବୁଝାଇଲେ ଯେ ବିଳମ୍ବରେ ଆସିବା ଯେପରି ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ସେହିପରି ଅଧିକ ପୂର୍ବରୁ ଆସିବା ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ନୁହେଁ । ଯେତେବେଳେ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଆସି ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲା, ସେହି ସମୟରେ ସେ ନିଜ କୋଠରୀରେ କିଛି ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରିଥାନ୍ତା । ଏହା ଶୁଣି ମାଧବ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲା ଏବଂ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିକଟରେ କ୍ଷମା ମାଗିଲା । ସେ ସମୟର ମୂଲ୍ୟ ଜାଣିପାରିଲା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସବୁବେଳେ ସମୟର ପାଳନ କରିବା ତା'ର ମହାନ ଗୁଣ ହେଲା ।
ପାଠଟି ଆହୁରି ବୁଝାଇଛି ଯେ ଭାରତୀୟ ସମୟ ଗଣନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଠିକ୍ । ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ, ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଆଦି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ହିଁ ହୋଇଥାଏ, କ୍ଷଣିକ ବି ବିଳମ୍ବ ହୁଏ ନାହିଁ । ଓଡ଼ିଶାରେ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଗଣନାନୁସାରେ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ପ୍ରଚଳିତ । "ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଟାଇମ୍" କହି ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମପ୍ରବଞ୍ଚନା କରନ୍ତି, ତାହା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା ମାନବର ଏକ ମହାନ ଗୁଣ ।
ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Architecture):
```
ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା (Timeliness)
│
│ │ │
୧. କାହାଣୀ (Narrative) ୨. ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷା (Core Lesson) ୩. ବ୍ୟାପକ ସନ୍ଦର୍ଭ (Broader Context)
│ │ │
├── ମାଧବ (Protagonist) ├── ସମୟର ମୂଲ୍ୟ (Value of Time) ├── ଭାରତୀୟ ସମୟଜ୍ଞାନ (Indian Timekeeping)
│ ├── ଗ୍ରାମ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ │ ├── ବିଳମ୍ବ ନୁହେଁ (Not Late) │ ├── ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ (Almanac)
│ ├── ଆବାସିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନାମ ଲେଖା │ ├── ଅଧିକ ପୂର୍ବରୁ ନୁହେଁ (Not Too Early) │ ├── ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ, ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ (Eclipses)
│ ├── ପ୍ରଥମ ଦିବସ: ବିଳମ୍ବ (Late) │ ├── ଠିକ୍ ସମୟରେ (On Time - यथाकालम्) │ ├── ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର (Samanta Chandrasekhar)
│ ├── ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବସ: ପୁନର୍ବାର ବିଳମ୍ବ │ ├── ସ୍ୱ-ଅଧ୍ୟୟନର ମହତ୍ତ୍ୱ (Importance of Self-study)
│ ├── ତୃତୀୟ ଦିବସ: ଅଧିକ ପୂର୍ବରୁ (Too Early)
│ │ └── ବିଦ୍ୟାଳୟ ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ
│ └── ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ବୋଧବାଣୀ ପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ
│
├── ଶିକ୍ଷକ (Teacher)
│ ├── ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାଇଲେ
│ └── ସ୍ମିତହାସ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ
│
└── ଘଟଣାକ୍ରମ (Sequence of Events)
├── ବିଳମ୍ବରେ ଆସିବା (Coming late)
├── ଲଜ୍ଜିତ ହେବା (Feeling ashamed)
├── ଅଧିକ ପୂର୍ବରୁ ଆସିବା (Coming too early)
├── ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ବୋଧବାଣୀ (Teacher's advice)
└── ସମୟର ମୂଲ୍ୟ ଜାଣିବା (Realizing the value of time)
│
└── ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା (Moral)
└── ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା ମାନବସ୍ୟ ମହାନ ଗୁଣଃ (Punctuality is a great human quality)
└── ଆତ୍ମପ୍ରବଞ୍ଚନାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା (Avoid self-deception like "Indian Time")
```
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
ପାଠ୍ୟାଂଶର ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା:
ପ୍ରଥମ ଅନୁଚ୍ଛେଦ:
ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନୁଚ୍ଛେଦ:
ତୃତୀୟ ଅନୁଚ୍ଛେଦ:
ଚତୁର୍ଥ ଅନୁଚ୍ଛେଦ:
ପଞ୍ଚମ ଅନୁଚ୍ଛେଦ:
ଷଷ୍ଠ ଅନୁଚ୍ଛେଦ:
ସପ୍ତମ ଅନୁଚ୍ଛେଦ:
ଅଷ୍ଟମ ଅନୁଚ୍ଛେଦ:
ମୁଖ୍ୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଶିକ୍ଷା:
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
୧. ନିଜଭାଷୟା ୱାକ୍ୟଦ୍ୱୟେନ ୱାକ୍ୟତ୍ରୟେଣ ୱା ଉତ୍ତରଂ ଲିଖତ । (ନିଜ ଭାଷାରେ ଦୁଇ ବା ତିନୋଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଲେଖ)
(କ) ମାଧବଃ ପ୍ରଥମଦିବସେ ଯଦା କକ୍ଷାସମୀପମଗଚ୍ଛତ୍ ତଦା କିମପଶ୍ୟତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ମାଧବ ପ୍ରଥମ ଦିବସରେ ଯେତେବେଳେ କକ୍ଷା ନିକଟକୁ ଗଲା, ସେତେବେଳେ ସେ ଦେଖିଲା ଯେ ସମସ୍ତ ଛାତ୍ର କକ୍ଷାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ଏବଂ ପାଠ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଥିଲା । ଶିକ୍ଷକ ମଧ୍ୟ ପାଠ ପଢ଼ାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିସାରିଥିଲେ ।
(ଖ) ଦ୍ୱିତୀୟଦିବସେ ଶିକ୍ଷକଃ ମାଧବଂ କିମବଦତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବସରେ ମାଧବ ପୁନର୍ବାର ଦଶ ମିନିଟ୍ ବିଳମ୍ବରେ କକ୍ଷାକୁ ଆସିବାରୁ ଶିକ୍ଷକ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରି କହିଲେ, "ବତ୍ସ ! ତୁମେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଆସୁନାହଁ, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖର ବିଷୟ ।"
(ଗ) ତୃତୀୟଦିବସେ ମାଧବଃ ବିଦ୍ୟାଳୟଂ ଗତ୍ୱା କିମପଶ୍ୟତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ତୃତୀୟ ଦିବସରେ ମାଧବ ବହୁତ ଚେଷ୍ଟା କରି ପନ୍ଦର ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଯାଇ ଦେଖିଲା ଯେ ବିଦ୍ୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ଥିଲା । କୌଣସି ଛାତ୍ର କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷକ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ନଥିଲେ ।
(ଘ) ମାଧବଃ ତୃତୀୟଦିବସେ କଥଂ ବିସ୍ମିତଃ ଅଭବତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ମାଧବ ତୃତୀୟ ଦିବସରେ ପନ୍ଦର ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା ଏବଂ ଭାବୁଥିଲା ଯେ ସେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଆସିଛି । କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷକ ତାକୁ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ ଯେ ତା'ର ସମୟଜ୍ଞାନ ନାହିଁ । ଏହା ଶୁଣି ମାଧବ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା ।
(ଙ) ଶିକ୍ଷକଃ ସସ୍ମିତଂ ମାଧବଂ କିମବୋଧୟତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ଶିକ୍ଷକ ହସି ହସି ମାଧବକୁ ବୁଝାଇଲେ ଯେ ବିଳମ୍ବରେ ଆସିବା ଯେପରି ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ସେହିପରି ଅଧିକ ପୂର୍ବରୁ ଆସିବା ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ନୁହେଁ । ଠିକ୍ ସମୟରେ ଆସିବା ଉଚିତ୍ । ସେ ଆହୁରି କହିଲେ ଯେ ପୂର୍ବରୁ ଆସି ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସେ ନିଜ କୋଠରୀରେ କିଛି ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରିଥାନ୍ତା ।
୨. ନିଜଭାଷୟା ଏକପଦାତ୍ମକଂ / ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତମ୍ ଉତ୍ତରଂ ଲିଖତ । (ନିଜ ଭାଷାରେ ଗୋଟିଏ ପଦରେ / ଅତି ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଲେଖ)
(କ) ମାନବସ୍ୟ ମହାନ ଗୁଣଃ କଃ ?
ଉତ୍ତର: ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା ।
(ଖ) ଭାରତୀୟାନାଂ ସମୟଜ୍ଞାନଂ ନାସ୍ତି ଇତି କେ ବଦନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: କେଚନ ମୂଢ଼ାଃ । (କେତେକ ମୂର୍ଖ)
(ଗ) ଓଡ଼ିଶାରାଜ୍ୟେ କସ୍ୟ ଗଣନାନୁସାରଂ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗଂ ପ୍ରଚଳତି ?
ଉତ୍ତର: ସାମନ୍ତଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରସ୍ୟ ।
(ଘ) ଭାରତୀୟସମୟ-ଗଣନାନୁସାରେ ଭାରତବର୍ଷେ କିଂ ପ୍ରଚଳତି ?
ଉତ୍ତର: ପଞ୍ଚାଙ୍ଗମ୍ ।
(ଙ) ଲଜ୍ଜିତଃ ମାଧବଃ ଶିକ୍ଷକସ୍ୟ ସମୀପେ କିଂ କୃତୱାନ୍ ?
ଉତ୍ତର: କ୍ଷମାଯାଚନାମ୍ ।
(ଚ) କସ୍ମିନ୍ ସମୟେ ଘଣ୍ଟାନାଦଃ ଜାତଃ ?
ଉତ୍ତର: ନବବାଦନେ ।
(ଛ) ବିଦ୍ୟାଳୟସ୍ୟ ସେବକଃ କଦା ଆଗଚ୍ଛତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ପଞ୍ଚୋନନବବାଦନେ । (ନଅଟା ପାଞ୍ଚ ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ)
(ଜ) ବିଦ୍ୟାଳୟସ୍ୟ କିଂ ପିହିତମାସୀତ୍ ଇତି ମାଧବଃ ଅପଶ୍ୟତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ମୁଖ୍ୟଦ୍ୱାରମ୍ ।
(ଝ) ତୃତୀୟଦିବସେ ମାଧବଃ ବହୁପ୍ରୟାସେନ କସ୍ମିନ୍ ସମୟେ ବିଦ୍ୟାଳୟମ୍ ଅଗଚ୍ଛତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ପଞ୍ଚଦଶନିମେଷେଭ୍ୟଃ ପୂର୍ବମ୍ । (ପନ୍ଦର ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ)
(ଞ) ଗ୍ରାମବିଦ୍ୟାଳୟେ କଃ ପାଠଂ ସମାପ୍ୟ ଉଚ୍ଚବିଦ୍ୟାଳୟମଗଚ୍ଛତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ମାଧବଃ ।
୩. ସନ୍ଧିବିଚ୍ଛେଦଂ କୁରୁତ । (ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ କର)
୪. ସନ୍ଧିଂ କୁରୁତ । (ସନ୍ଧି କର)
୫. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ବିଭକ୍ତିନାମ ଲିଖତ । (ରେଖାଙ୍କିତ ପଦଗୁଡ଼ିକର ବିଭକ୍ତି ନାମ ଲେଖ)
(କ) ପିତା ସର୍ବାଣି ସାଧନାନି ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତୱାନ୍ ।
ଉତ୍ତର: ତସ୍ମୈ - ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି, ଏକବଚନ ।
(ଖ) ସଃ ବିଦ୍ୟାଳୟମ୍ ଅଗଚ୍ଛତ୍ ।
ଉତ୍ତର: ବିଦ୍ୟାଳୟମ୍ - ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି, ଏକବଚନ ।
(ଗ) ଭୋଃ ଛାତ୍ର ! ଯଥାକାଲମ୍ ଆଗଚ୍ଛତୁ ।
ଉତ୍ତର: ଛାତ୍ର - ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି, ଏକବଚନ (ସମ୍ବୋଧନ) ।
(ଘ) ଛାତ୍ରାଣାଂ ପୁରତଃ ଲଜ୍ଜିତଃ ଅଭବତ୍ ।
ଉତ୍ତର: ଛାତ୍ରାଣାମ୍ - ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି, ବହୁବଚନ ।
(ଙ) କ୍ରମେଣ ସର୍ବେ ଛାତ୍ରାଃ ସମାଗତାଃ ।
ଉତ୍ତର: ଛାତ୍ରାଃ - ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି, ବହୁବଚନ ।
୬. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ବିଭକ୍ତିକାରଣଂ ଲିଖତ । (ରେଖାଙ୍କିତ ପଦଗୁଡ଼ିକର ବିଭକ୍ତିର କାରଣ ଲେଖ)
(କ) ସ ପୂର୍ବମ୍ ଆଗତୱାନ୍ । (ପୂର୍ବମ୍)
ଉତ୍ତର: ପୂର୍ବମ୍ - କାଳବାଚକ ଶବ୍ଦରେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଖ) ଶ୍ରୀମନ୍ ! ଅହଂ ବିଳମ୍ବେନ ନାଗଚ୍ଛାମି । (ବିଳମ୍ବେନ)
ଉତ୍ତର: ବିଳମ୍ବେନ - କରଣାର୍ଥେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଗ) ମମ ମନସି ଦୁଃଖମ୍ । (ମନସି)
ଉତ୍ତର: ମନସି - ଅଧିକରଣେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଘ) ଗଚ୍ଛତା କାଲେନ ସଃ ଅୱଗତୱାନ୍ । (କାଲେନ)
ଉତ୍ତର: କାଲେନ - କର୍ତ୍ତୃକରଣୟୋସ୍ତୃତୀୟା (କର୍ତ୍ତା କାରକ) ।
(ଙ) ଓଡ଼ିଶାରାଜ୍ୟେ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗଂ ପ୍ରଚଳତି । (ଓଡ଼ିଶାରାଜ୍ୟେ)
ଉତ୍ତର: ଓଡ଼ିଶାରାଜ୍ୟେ - ଅଧିକରଣେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ।
୭. ୱାକ୍ୟାନି ରଚୟତ । (ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର)
୮. ଶୁଦ୍ଧମ୍ ଉତ୍ତରଂ ନିରୂପୟତ । (ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ବାଛ)
(କ) ମାଧବଃ କଦା କକ୍ଷାରମ୍ଭଃ ଇତି ସୂଚନାଂ ପ୍ରାପ୍ତୱାନ୍ ?
(i) ଅଷ୍ଟବାଦନେ
(ii) ଦଶବାଦନେ
(iii) ନବବାଦନେ
(iv) ପଞ୍ଚବାଦନେ
ଉତ୍ତର: (iii) ନବବାଦନେ
(ଖ) କଃ ମାଧୱାୟ କକ୍ଷାୟାମୁପୱେଷ୍ଟୁମ୍ ଅନୁମତିଂ ପ୍ରାଦଦାତ୍ ?
(i) ଅଧ୍ୟକ୍ଷଃ
(ii) ଶିକ୍ଷକଃ
(iii) ସୈନିକଃ
(iv) ସେବକଃ
ଉତ୍ତର: (ii) ଶିକ୍ଷକଃ
(ଗ) କଦା ଘଣ୍ଟାନାଦଃ ଜାତଃ ?
(i) ନବବାଦନେ
(ii) ଏକାଦଶବାଦନେ
(iii) ସପ୍ତବାଦନେ
(iv) ଏକବାଦନେ
ଉତ୍ତର: (i) ନବବାଦନେ
(ଘ) କେ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଟାଇମ୍ ଇତି ଉକ୍ତ୍ୱା ଆତ୍ମପ୍ରବଞ୍ଚନଂ କୁର୍ୱନ୍ତି ?
(i) ଶିକ୍ଷିତାଃ
(ii) ଅଭିଜ୍ଞାଃ
(iii) ମୂଢ଼ାଃ
(iv) ଚତୁରାଃ
ଉତ୍ତର: (iii) ମୂଢ଼ାଃ
(ଙ) କଃ ଶିକ୍ଷକସ୍ୟ ସମୀପେ କ୍ଷମାଯାଚନାଂ କୃତୱାନ୍ ?
(i) ପ୍ରମୋଦଃ
(ii) ସତ୍ୟନାରାୟଣଃ
(iii) ବୃନ୍ଦାବନଃ
(iv) ମାଧବଃ
ଉତ୍ତର: (iv) ମାଧବଃ
୯. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ । (कोष्ठକାତ୍) (ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଶବ୍ଦରୁ ବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର)
(ବନ୍ଧନୀରେ ଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ: ବିଳମ୍ବେନ, ପୁରତଃ, କିଞ୍ଚିତ୍, ମନସି, ସାଧୁ)
(କ) `କିଞ୍ଚିତ୍` ଅଧ୍ୟୟନଂ କର୍ତ୍ତୁଂ ଶକ୍ୟମ୍ ।
(ଖ) ପୂର୍ବମାଗମନମପି ନ `ସାଧୁ` ।
(ଗ) ଅଦ୍ୟ ଅହଂ `ବିଳମ୍ବେନ` ନାଗଚ୍ଛାମି ।
(ଘ) ମମ `ମନସି` ଦୁଃଖମ୍ ।
(ଙ) ଛାତ୍ରାଣାଂ `ପୁରତଃ` ସଃ ଲଜ୍ଜିତଃ ଅଭବତ୍ ।
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ:
୧. ପାଠ୍ୟାଂଶର ଗଭୀର ଅଧ୍ୟୟନ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ, ବାକ୍ୟର ଭାବ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାହାଣୀକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝିବା । ଏହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବା ସହଜ ହେବ ।
୨. ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଓ ବ୍ୟାକରଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ଦିଆଯାଇଥିବା 'ଟିପ୍ପଣୀ' (ଶବ୍ଦାର୍ଥ)କୁ ମନେ ରଖିବା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଜାଣିବା । ସନ୍ଧି, ବିଭକ୍ତି, କାରକ, ପ୍ରତ୍ୟୟ ଆଦି ବ୍ୟାକରଣ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ।
୩. ଅନୁଶୀଳନୀ ପ୍ରଶ୍ନର ଅଭ୍ୟାସ: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ନିଜେ ଲେଖି ଅଭ୍ୟାସ କରିବା । ଏହା ଦ୍ୱାରା ପରୀକ୍ଷାରେ କୌଣସି ପ୍ରଶ୍ନ ଛାଡ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିବ ନାହିଁ ।
୪. ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତାର ମହତ୍ତ୍ୱ: ଏହି ପାଠର ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା । ଏହି ବିଷୟ ଉପରେ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରବନ୍ଧ ବା କିଛି ବାକ୍ୟ ଲେଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବା ।
୫. ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ସଂସ୍କୃତ: ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଲେଖିବା ଅଭ୍ୟାସ କରିବା । ମାତ୍ରା ଓ ବର୍ଣ୍ଣଗତ ତ୍ରୁଟିରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ।
୬. ବାକ୍ୟ ଗଠନ ଦକ୍ଷତା: ଦିଆଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦକୁ ନେଇ ସଠିକ୍ ବାକ୍ୟ ଗଠନ କରିବା ଅଭ୍ୟାସ କରିବା । ଏଥିପାଇଁ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଓ ତା'ର ପ୍ରୟୋଗ ଜାଣିବା ଜରୁରୀ ।
ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Pitfalls):
୧. ସମୟର ଭୁଲ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟା: 'ଯଥାକାଲମ୍' (ଠିକ୍ ସମୟରେ) ଏବଂ 'ପୂର୍ବମ୍ ଆଗମନମ୍' (ଅଧିକ ପୂର୍ବରୁ ଆସିବା) ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ନ ବୁଝିବା । ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ବୋଧବାଣୀର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ନ ବୁଝିବା ।
୨. ସନ୍ଧିରେ ତ୍ରୁଟି: ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ ବା ସନ୍ଧି କରିବା ସମୟରେ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପ୍ରୟୋଗ ନ କରିବା । ବିଶେଷ କରି ସ୍ୱର ସନ୍ଧି (ଦୀର୍ଘ, ଗୁଣ, ବୃଦ୍ଧି, ଯଣ, ଅୟାଦି) ଏବଂ ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧିରେ ଭୁଲ୍ କରିବା ।
୩. ବିଭକ୍ତି ଓ କାରକରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା: କେଉଁ ପଦରେ କେଉଁ ବିଭକ୍ତି ଓ କେଉଁ କାରକ ହୋଇଛି, ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ ନ କରିବା ବା କାରଣ ଦର୍ଶାଇ ନ ପାରିବା ।
୪. ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଜ୍ଞାନର ଅଭାବ: ଅନେକ ସମୟରେ ଛାତ୍ରମାନେ ଶବ୍ଦର ସଠିକ୍ ଅର୍ଥ ନ ଜାଣି ଉତ୍ତର ଲେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ଭୁଲ୍ ଉତ୍ତର ଲେଖିଥାନ୍ତି ।
୫. ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଅଶୁଦ୍ଧି: ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଲେଖିବା ସମୟରେ ବନାନଗତ ତ୍ରୁଟି କରିବା ।
୬. ପ୍ରଶ୍ନକୁ ନ ବୁଝି ଉତ୍ତର ଦେବା: ପ୍ରଶ୍ନରେ କ'ଣ ପଚରାଯାଇଛି, ତାହାକୁ ଭଲ ଭାବରେ ନ ବୁଝି ଅନ୍ୟ କିଛି ଉତ୍ତର ଲେଖିଦେବା । ବିଶେଷ କରି 'ଏକପଦାତ୍ମକମ୍' ପ୍ରଶ୍ନରେ ବଡ଼ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App