ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Sanskrit
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 Sanskrit Ch08 Sambhashana 01 Prathamam
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି 'ସମ୍ଭାଷଣମ୍' ଶୀର୍ଷକରେ ସଂସ୍କୃତରେ କଥୋପକଥନର ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଅଟେ । ଏଥିରେ ଦୁଇଜଣ ସାଙ୍ଗ, ପୂଜା ଓ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆଳାପ ଆଲୋଚନା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଏହି କଥୋପକଥନ ମାଧ୍ୟମରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ସାଧାରଣ ସଂସ୍କୃତ ବାକ୍ୟଗଠନ, ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦେବାର ଶୈଳୀ ଶିଖିପାରିବେ । ଏହା ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଶବ୍ଦାବଳୀ ଏବଂ ବ୍ୟାକରଣଗତ ପ୍ରୟୋଗ ସହିତ ପରିଚିତ କରାଇଥାଏ ।
ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ:
ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Architecture):
```
[ସମ୍ଭାଷଣମ୍ - ପ୍ରଥମମ୍]
+--- [ପାତ୍ର: ପୂଜା ଓ ନରେନ୍ଦ୍ର]
| +--- [ପରସ୍ପରକୁ ଭେଟିବା]
+--- [ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ: ବିଦ୍ୟାଳୟ]
| +--- [ପୂଜାର ବିଦ୍ୟାଳୟ]
| | +--- [ଶହୀଦ ସ୍ମାରକ ବିଦ୍ୟାଳୟ]
| | +--- [ଛାତ୍ରସଂଖ୍ୟା: ପ୍ରାୟ ୫୦୦]
| | +--- [ଶିକ୍ଷକସଂଖ୍ୟା: ପ୍ରାୟ ୨୫]
| | +--- [ଉଦ୍ୟାନମ୍ (ବଗିଚା): ଅଛି, ରମଣୀୟ, ପୁଷ୍ପବୃକ୍ଷ, ଭ୍ରମର, ଦୋଳା-ବ୍ୟବସ୍ଥା]
| | +--- [ପରିସର: ରମଣୀୟ, ପ୍ରାଚୀର, ବୃକ୍ଷଛାୟାରେ ପଠନ]
| | +--- [ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷିକା: ସତ୍ୟପ୍ରିୟା (ଯୋଗ୍ୟା, ଛାତ୍ରବତ୍ସଳା)]
| +--- [ନରେନ୍ଦ୍ରର ବିଦ୍ୟାଳୟ]
| +--- [ଶୋଭନୀୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ]
| +--- [କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନମ୍ (ଖେଳପଡ଼ିଆ): ଅଛି, ବିଶାଳ, କ୍ରୀଡାଶିକ୍ଷକ ଉତ୍ତମ]
| +--- [ପାଠାଗାରମ୍ (ପାଠାଗାର): ଅଛି, ବିଶାଳ, ଅନେକ ପୁସ୍ତକ, ପତ୍ରିକା, ନୀରବ ପଠନ ବ୍ୟବସ୍ଥା]
| +--- [ଅନ୍ୟ ବିଭାଗ: ବାଲଚର, ଜାତୀୟସମର-ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀବାହିନୀ, ସବୁଜବାହିନୀ, ରେଡ୍କ୍ରସ୍, ଗାଇଡ୍]
+--- [ମୁଖ୍ୟ ଶବ୍ଦାବଳୀ]
| +--- [ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଛାତ୍ର, ଶିକ୍ଷକ, କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନ, ଉଦ୍ୟାନ, ପାଠାଗାର, ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକ/ଶିକ୍ଷିକା, ପ୍ରାଚୀର, ପୁସ୍ତକ, ପତ୍ରିକା, ବିଭାଗ]
+--- [ବ୍ୟାକରଣଗତ ବିନ୍ଦୁ]
+--- [ଲଟ୍ ଲକାର (ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳ)]
+--- [ପ୍ରଶ୍ନବାଚକ ଶବ୍ଦ (କିମ୍, କୁତ୍ର, କତି, କଥମ୍)]
+--- [ସର୍ବନାମ (ଅହମ୍, ଭବାନ୍, ଭବତୀ, ମମ, ଅସ୍ମାକମ୍)]
+--- [ବିଭକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ (ପ୍ରଥମା, ଦ୍ୱିତୀୟା, ଷଷ୍ଠୀ)]
+--- [ଅବ୍ୟୟ ପଦ (ଅଧୁନା, ଆମ୍, ନିତରାମ୍, ଅତୀବ, ଚ, ତତ୍ର, ସହ)]
+--- [କ୍ତ୍ୱା ପ୍ରତ୍ୟୟ (ଉପବିଶ୍ୟ)]
```
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି ସଂସ୍କୃତରେ ସମ୍ଭାଷଣ ବା କଥୋପକଥନ ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଏଥିରେ ଦୁଇଜଣ ବନ୍ଧୁ ପୂଜା ଓ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି । ଏହି ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ସାଧାରଣ ବାକ୍ୟଗଠନ, ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ଓ ଉତ୍ତର ଦେବାର ଶୈଳୀ ଶିଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।
୨.୧. ପ୍ରମୁଖ ଶବ୍ଦାର୍ଥ (Key Vocabulary):
୨.୨. ବ୍ୟାକରଣଗତ ବିଶେଷତ୍ୱ (Grammatical Features):
୨.୨.୧. ପ୍ରଶ୍ନବାଚକ ଶବ୍ଦାବଳୀ (Interrogative Words):
୨.୨.୨. ସର୍ବନାମ (Pronouns):
୨.୨.୩. କ୍ରିୟାପଦ ଓ ଲଟ୍ ଲକାର (Verbs and Present Tense):
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଲଟ୍ ଲକାର (ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳ) ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି ।
୨.୨.୪. ଅବ୍ୟୟ ପଦ (Indeclinables):
ଯେଉଁ ପଦଗୁଡ଼ିକର ଲିଙ୍ଗ, ବିଭକ୍ତି, ବଚନ ଅନୁସାରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅବ୍ୟୟ ପଦ କୁହାଯାଏ ।
୨.୨.୫. କ୍ତ୍ୱା ପ୍ରତ୍ୟୟ (Ktva Suffix):
ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ଅନ୍ୟ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟବାଚକ ଧାତୁରେ 'କ୍ତ୍ୱା' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗ କରାଯାଏ । ଏହାର ଅର୍ଥ 'କରି' ବା 'କରିବା ପରେ' ।
୨.୨.୬. ବିଭକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ (Case Usage):
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
(ନୋଟ୍: ପ୍ରଦତ୍ତ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ PDF ରେ କୌଣସି ଅନୁଶୀଳନୀ ପ୍ରଶ୍ନ ନଥିବାରୁ, ଅଧ୍ୟାୟର ବିଷୟବସ୍ତୁ ଉପରେ ଆଧାର କରି ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇ ସମାଧାନ କରାଯାଇଛି ।)
Q1. ଏକପଦେନ ଉତ୍ତରତ (Answer in one word):
୧. ପୂଜା କଂ ପୃଚ୍ଛତି ?
ଉତ୍ତର: ନରେନ୍ଦ୍ରମ୍ ।
୨. ନରେନ୍ଦ୍ରଃ କୁତ୍ର ପଠତି ?
ଉତ୍ତର: ଶୋଭନୀୟ-ବିଦ୍ୟାଳୟେ ।
୩. ପୂଜା କସ୍ୟାଂ ବିଦ୍ୟାଳୟେ ପଠତି ?
ଉତ୍ତର: ଶହୀଦ-ସ୍ମାରକବିଦ୍ୟାଳୟେ ।
୪. ପୂଜାୟାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟେ କତି ଛାତ୍ରାଃ ସନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ପଞ୍ଚ ଶତାଣି ।
୫. ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟେ କିମ୍ ଅସ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନମ୍ ।
୬. ପୂଜାୟାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟେ କିମ୍ ଅସ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଉଦ୍ୟାନମ୍ ।
୭. ପୁଷ୍ପେଷୁ କେ ଗୁଞ୍ଜନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଭ୍ରମରାଃ ।
୮. ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟେ କିମ୍ ବିଶାଲମ୍ ଅସ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ପାଠାଗାରମ୍ ।
୯. ଛାତ୍ରାଃ କୁତ୍ର ଉପବିଶ୍ୟ ପାଠଂ ପଠନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ବୃକ୍ଷଚ୍ଛାୟାସୁ ।
୧୦. ପୂଜାୟାଃ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷିକାୟାଃ ନାମ କିମ୍ ?
ଉତ୍ତର: ସତ୍ୟପ୍ରିୟା ।
Q2. ପୂର୍ଣ୍ଣବାକ୍ୟେନ ଉତ୍ତରତ (Answer in full sentence):
୧. ପୂଜା ନରେନ୍ଦ୍ରଂ କିମ୍ ପୃଚ୍ଛତି ?
ଉତ୍ତର: ପୂଜା ନରେନ୍ଦ୍ରଂ "କୁଶଲଂ କିମ୍ ?" ଇତି ପୃଚ୍ଛତି ।
୨. ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟେ କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନସ୍ୟ କା ବିଶେଷତା ଅସ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟସ୍ୟ ସମୀପେ ଏକଂ ବିଶାଲଂ କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନମସ୍ତି । ଅବସରସମୟେ ସର୍ବେ ଛାତ୍ରାଃ ତତ୍ର କ୍ରୀଡନ୍ତି ।
୩. ପୂଜାୟାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟେ ଉଦ୍ୟାନସ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନଂ କୁରୁତ ।
ଉତ୍ତର: ପୂଜାୟାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟେ ଏକଂ ରମଣୀୟମୁଦ୍ୟାନଂ ବର୍ତ୍ତତେ । ତତ୍ର ଅନେକେ ପୁଷ୍ପବୃକ୍ଷାଃ ସନ୍ତି । ପୁଷ୍ପେଷୁ ଭ୍ରମରାଃ ଗୁଞ୍ଜନ୍ତି । ତତ୍ର ବାଲାନାଂ କୃତେ ଦୋଳା-ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅସ୍ତି ।
୪. ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟେ ପାଠାଗାରସ୍ୟ କା ବିଶେଷତା ଅସ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟେ ଏକଂ ବିଶାଲଂ ପାଠାଗାରମସ୍ତି । ତତ୍ର ଅନେକାନି ପୁସ୍ତକାନି ସନ୍ତି । ବିବିଧାଃ ପତ୍ରିକାଃ ଆୟାନ୍ତି । ତତ୍ର ନୀରବପଠନସ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅସ୍ତି ।
୫. ପୂଜାୟାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟସ୍ୟ ପରିସରଃ କଥମସ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ପୂଜାୟାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟସ୍ୟ ପରିସରଃ ନିତରାମ୍ ରମଣୀୟଃ । ବିଦ୍ୟାଳୟଂ ପରିତଃ ଶୋଭନଂ ପ୍ରାଚୀରଂ ବିଦ୍ୟତେ । ତତ୍ର ଅନେକେ ବୃକ୍ଷାଃ ରାଜନ୍ତେ ।
୬. ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟେ କେ କେ ବିଭାଗାଃ ସନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟେ ବାଲଚରବିଭାଗଃ, ଜାତୀୟସମର-ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀବାହିନୀ, ସବୁଜବାହିନୀ, ରେଡ୍କ୍ରସ୍ ବିଭାଗଃ, ଗାଇଡ୍ ବିଭାଗଃ ଏବଂ ପ୍ରକାରେଣ ଅନେକେ ବିଭାଗାଃ ସନ୍ତି ।
୭. ପୂଜାୟାଃ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷିକା କିଦୃଶୀ ଅସ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ପୂଜାୟାଃ ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷିକା ଅତୀବ ଯୋଗ୍ୟା ଛାତ୍ରବତ୍ସଳା ଚ ଅସ୍ତି ।
Q3. ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଲେଖତ (Write meanings):
୧. କୁଶଲମ୍ - ଭଲ, ମଙ୍ଗଳ
୨. ଅଧୁନା - ବର୍ତ୍ତମାନ
୩. ଭବତୀ - ଆପଣ (ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ)
୪. କୁତ୍ର - କେଉଁଠି
୫. କତି - କେତେ
୬. କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନମ୍ - ଖେଳପଡ଼ିଆ
୭. ଉଦ୍ୟାନମ୍ - ବଗିଚା
୮. ଭ୍ରମରାଃ - ଭ୍ରମରମାନେ
୯. ଦୋଳା-ବ୍ୟବସ୍ଥା - ଦୋଳିର ବ୍ୟବସ୍ଥା
୧୦. ପାଠାଗାରମ୍ - ପାଠାଗାର
୧୧. ନୀରବପଠନସ୍ୟ - ନୀରବ ପଠନର
୧୨. ପ୍ରାଚୀରମ୍ - ପାଚେରୀ
୧୩. ଉପବିଶ୍ୟ - ବସି
୧୪. ପ୍ରାପ୍ୟ - ପ୍ରାପ୍ତ କରି
୧୫. ଛାତ୍ରବତ୍ସଳା - ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳା
Q4. ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ କୁରୁତ (Split Sandhi):
୧. କୁଶଲମିତି = କୁଶଲମ୍ + ଇତି
୨. କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନମସ୍ତି = କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନମ୍ + ଅସ୍ତି
୩. ଉଦ୍ୟାନମସ୍ତି = ଉଦ୍ୟାନମ୍ + ଅସ୍ତି
୪. ରମଣୀୟମୁଦ୍ୟାନମ୍ = ରମଣୀୟମ୍ + ଉଦ୍ୟାନମ୍
୫. ପାଠାଗାରମସ୍ତି = ପାଠାଗାରମ୍ + ଅସ୍ତି
୬. କଥମସ୍ତି = କଥମ୍ + ଅସ୍ତି
୭. ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକୋଽସ୍ତି = ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକଃ + ଅସ୍ତି (ଏଠାରେ ପାଠ୍ୟରେ 'ନାସ୍ତି' ଅଛି, ତେଣୁ 'ନାସ୍ତି' ର ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ ହେବ ନ + ଅସ୍ତି)
୮. ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷିକାଽସ୍ତି = ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷିକା + ଅସ୍ତି
Q5. ଲିଙ୍ଗ, ବିଭକ୍ତି, ବଚନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କୁରୁତ (Identify Gender, Case, Number):
୧. ନରେନ୍ଦ୍ରଃ - ପୁଂଲିଙ୍ଗ, ପ୍ରଥମା, ଏକବଚନ
୨. ଭବତୀ - ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ, ପ୍ରଥମା, ଏକବଚନ
୩. ବିଦ୍ୟାଳୟେ - ପୁଂଲିଙ୍ଗ, ସପ୍ତମୀ, ଏକବଚନ
୪. ଛାତ୍ରାଃ - ପୁଂଲିଙ୍ଗ, ପ୍ରଥମା, ବହୁବଚନ
୫. ଶିକ୍ଷକଶିକ୍ଷିକାଃ - ପୁଂଲିଙ୍ଗ/ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ, ପ୍ରଥମା, ବହୁବଚନ
୬. କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନମ୍ - ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ, ପ୍ରଥମା/ଦ୍ୱିତୀୟା, ଏକବଚନ
୭. ଅସ୍ମାକମ୍ - ସର୍ବନାମ, ଷଷ୍ଠୀ, ବହୁବଚନ
୮. ପୁଷ୍ପେଷୁ - ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ, ସପ୍ତମୀ, ବହୁବଚନ
୯. ବାଲାନାମ୍ - ପୁଂଲିଙ୍ଗ, ଷଷ୍ଠୀ, ବହୁବଚନ
୧୦. ପୁସ୍ତକାନି - ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ, ପ୍ରଥମା/ଦ୍ୱିତୀୟା, ବହୁବଚନ
୧୧. ପ୍ରାଚୀରମ୍ - ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ, ପ୍ରଥମା/ଦ୍ୱିତୀୟା, ଏକବଚନ
୧୨. ବୃକ୍ଷଚ୍ଛାୟାସୁ - ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ, ସପ୍ତମୀ, ବହୁବଚନ
୧୩. ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷିକା - ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ, ପ୍ରଥମା, ଏକବଚନ
୧୪. ତସ୍ୟାଃ - ସର୍ବନାମ, ଷଷ୍ଠୀ, ଏକବଚନ
Q6. ଧାତୁ, ଲକାର, ପୁରୁଷ, ବଚନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କୁରୁତ (Identify Root, Tense, Person, Number):
୧. ପଠାମି - ପଠ୍, ଲଟ୍ ଲକାର, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ଏକବଚନ
୨. ପଠତି - ପଠ୍, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ଏକବଚନ
୩. ସନ୍ତି - ଅସ୍, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ବହୁବଚନ
୪. କ୍ରୀଡନ୍ତି - କ୍ରୀଡ୍, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ବହୁବଚନ
୫. ବର୍ତ୍ତତେ - ବୃତ୍, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ଏକବଚନ (ଆତ୍ମନେପଦୀ)
୬. ଗୁଞ୍ଜନ୍ତି - ଗୁଞ୍ଜ୍, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ବହୁବଚନ
୭. ଗଚ୍ଛାମଃ - ଗମ୍, ଲଟ୍ ଲକାର, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ବହୁବଚନ
୮. କ୍ରୀଡାମଃ - କ୍ରୀଡ୍, ଲଟ୍ ଲକାର, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ବହୁବଚନ
୯. ଆୟାନ୍ତି - ଆ + ଯା, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ବହୁବଚନ
୧୦. ରାଜନ୍ତେ - ରାଜ୍, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ବହୁବଚନ (ଆତ୍ମନେପଦୀ)
୧୧. କୁର୍ବନ୍ତି - କୃ, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ବହୁବଚନ
୧୨. ଭବନ୍ତି - ଭୂ, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ବହୁବଚନ
Q7. ରିକ୍ତସ୍ଥାନ ପୂରୟତ (Fill in the blanks):
୧. ଅଧୁନା ଅହଂ ଶହୀଦ-ସ୍ମାରକବିଦ୍ୟାଳୟେ ____ । (ପଠାମି)
୨. ମମ ବିଦ୍ୟାଳୟେ ପ୍ରାୟେଣ ପଞ୍ଚ ଶତାଣି ଛାତ୍ରାଃ ____ । (ପଠନ୍ତି)
୩. ଭବତଃ ବିଦ୍ୟାଳୟେ କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନମ୍ ____ ବା ? (ଅସ୍ତି)
୪. ଅସ୍ମାକଂ କ୍ରୀଡାଶିକ୍ଷକଃ ଅତୀବ ଉତ୍ତମଃ ____ । (ଜନଃ)
୫. ତତ୍ର ବାଲାନାଂ କୃତେ ____-ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅସ୍ତି । (ଦୋଳା)
୬. ବୟଂ ତତ୍ର ନିତ୍ୟଂ ଗଚ୍ଛାମଃ ____ କ୍ରୀଡାମଃ ଚ । (ସାନନ୍ଦମ୍)
୭. ତତ୍ର ____ ପଠନସ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅସ୍ତି । (ନୀରବ)
୮. ବିଦ୍ୟାଳୟଂ ପରିତଃ ଶୋଭନଂ ____ ବିଦ୍ୟତେ । (ପ୍ରାଚୀରମ୍)
୯. ଛାତ୍ରାଃ ସାଗ୍ରହମ୍ ଏତେଷୁ ବିଭାଗେଷୁ ____ କୁର୍ବନ୍ତି । (ଯୋଗଦାନମ୍)
୧୦. ସା ଅତୀବ ଯୋଗ୍ୟା ____ ଚାପି । (ଛାତ୍ରବତ୍ସଳା)
Q8. ବାକ୍ୟ ରଚନା କୁରୁତ (Form sentences):
୧. କୁଶଲମ୍: ଭବତଃ ପରିବାରେ ସର୍ବେ କୁଶଲମ୍ ?
୨. ଅଧୁନା: ଅଧୁନା ଅହଂ ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛାମି ।
୩. କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନମ୍: ଅସ୍ମାକଂ ବିଦ୍ୟାଳୟେ ଏକଂ ବିଶାଲଂ କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନମସ୍ତି ।
୪. ଉଦ୍ୟାନମ୍: ଉଦ୍ୟାନେ ସୁନ୍ଦରାଣି ପୁଷ୍ପାଣି ବିକସନ୍ତି ।
୫. ପାଠାଗାରମ୍: ଅହଂ ପ୍ରତିଦିନଂ ପାଠାଗାରଂ ଗଚ୍ଛାମି ।
୬. ପ୍ରାଚୀରମ୍: ଗ୍ରାମଂ ପରିତଃ ଏକଂ ଉଚ୍ଚଂ ପ୍ରାଚୀରମସ୍ତି ।
୭. ଉପବିଶ୍ୟ: ସା ବୃକ୍ଷଚ୍ଛାୟାୟାମ୍ ଉପବିଶ୍ୟ ପୁସ୍ତକଂ ପଠତି ।
୮. ଯୋଗ୍ୟା: ମମ ଭଗିନୀ ଅତୀବ ଯୋଗ୍ୟା ଅସ୍ତି ।
୯. ନିତ୍ୟମ୍: ସୂର୍ଯ୍ୟଃ ନିତ୍ୟଂ ପ୍ରାଚ୍ୟାଂ ଦିଶି ଉଦେତି ।
୧୦. ଭ୍ରମରାଃ: ଭ୍ରମରାଃ ପୁଷ୍ପେଷୁ ଗୁଞ୍ଜନ୍ତି ।
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
ଏହି 'ସମ୍ଭାଷଣମ୍' ଅଧ୍ୟାୟଟି ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ କଥୋପକଥନର ମୂଳଦୁଆ । ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିଲେ କିପରି ସର୍ବାଧିକ ନମ୍ବର ରଖିହେବ ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ କେଉଁ ଭୁଲ୍ କରନ୍ତି, ତାହା ନିମ୍ନରେ ଆଲୋଚନା କରାଗଲା ।
୪.୧. ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଟିପ୍ସ (Exam Preparation Tips):
୧. ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ: ଅଧ୍ୟାୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ନୂତନ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥକୁ ଭଲ ଭାବରେ ମନେ ରଖନ୍ତୁ । ବିଶେଷ କରି ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଉଦ୍ୟାନ, ପାଠାଗାର, କ୍ରୀଡାଙ୍ଗନ, ବିଭାଗ ଇତ୍ୟାଦି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ।
୨. ପ୍ରଶ୍ନବାଚକ ଶବ୍ଦର ପ୍ରୟୋଗ: 'କିମ୍', 'କୁତ୍ର', 'କତି', 'କଥମ୍' ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରଶ୍ନବାଚକ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ଶିଖନ୍ତୁ । ଏଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରୟୋଗ କରି ବାକ୍ୟ ଗଠନ କରିବା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ ।
୩. ଲଟ୍ ଲକାରର ଅଭ୍ୟାସ: ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଲଟ୍ ଲକାର (ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳ) ର କ୍ରିୟାପଦ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି । ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁର ଲଟ୍ ଲକାର ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ (ପଠତି, ଗଚ୍ଛତି, କ୍ରୀଡତି, ଅସ୍ତି, ସନ୍ତି ଇତ୍ୟାଦି) ତିନି ପୁରୁଷ ଓ ତିନି ବଚନରେ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ ।
୪. ସର୍ବନାମର ବ୍ୟବହାର: 'ଅହମ୍', 'ଭବାନ୍', 'ଭବତୀ', 'ମମ', 'ଅସ୍ମାକମ୍', 'ସଃ', 'ସା', 'ତସ୍ୟାଃ' ଇତ୍ୟାଦି ସର୍ବନାମ ପଦଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ପ୍ରୟୋଗ ଜାଣନ୍ତୁ ।
୫. ବିଭକ୍ତି ଜ୍ଞାନ: ବିଶେଷ କରି ପ୍ରଥମା, ଦ୍ୱିତୀୟା, ଷଷ୍ଠୀ ଓ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତିର ପ୍ରୟୋଗକୁ ଉଦାହରଣ ସହିତ ବୁଝନ୍ତୁ । (ଯଥା: ବିଦ୍ୟାଳୟେ - ସପ୍ତମୀ, ମମ - ଷଷ୍ଠୀ, ଛାତ୍ରାଃ - ପ୍ରଥମା) ।
୬. କ୍ତ୍ୱା ପ୍ରତ୍ୟୟ: 'ଉପବିଶ୍ୟ', 'ପ୍ରାପ୍ୟ' ଭଳି କ୍ତ୍ୱା ପ୍ରତ୍ୟୟାନ୍ତ ପଦଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ଓ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରୟୋଗକୁ ମନେ ରଖନ୍ତୁ ।
୭. ସଂସ୍କୃତରେ ବାକ୍ୟ ଗଠନ: ଅଧ୍ୟାୟରେ ଥିବା ସରଳ ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବାରମ୍ବାର ପଢ଼ି ନିଜେ ସେହିଭଳି ବାକ୍ୟ ଗଠନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ । ଏହା ଆପଣଙ୍କର ବାକ୍ୟ ଗଠନ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବ ।
୮. ଅନୁବାଦ ଅଭ୍ୟାସ: ଓଡ଼ିଆରୁ ସଂସ୍କୃତ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତରୁ ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ । ଏହା ଶବ୍ଦ ଓ ବ୍ୟାକରଣ ପ୍ରୟୋଗକୁ ଦୃଢ଼ କରିବ ।
୯. ପୂର୍ଣ୍ଣବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର: ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବା ସମୟରେ କେବଳ ଏକପଦରେ ନଦେଇ ପୂର୍ଣ୍ଣବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେବା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ, ଯଦି ପ୍ରଶ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣବାକ୍ୟେନ ଉତ୍ତରତ ଲେଖାଥାଏ ।
୪.୨. ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Pitfalls):
୧. ଲିଙ୍ଗଗତ ଭୁଲ୍: 'ଭବାନ୍' (ପୁଂଲିଙ୍ଗ) ଓ 'ଭବତୀ' (ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ) ର ପ୍ରୟୋଗରେ ଭୁଲ୍ କରିବା । ସେହିପରି 'ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକଃ' ଓ 'ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷିକା' ମଧ୍ୟରେ ଭୁଲ୍ କରିବା ।
୨. ବଚନଗତ ଭୁଲ୍: ଏକବଚନ ଓ ବହୁବଚନ କ୍ରିୟାପଦର ପ୍ରୟୋଗରେ ଭୁଲ୍ କରିବା । (ଯଥା: ଛାତ୍ରାଃ ପଠତି ନୁହେଁ, ଛାତ୍ରାଃ ପଠନ୍ତି) ।
୩. ବିଭକ୍ତିଗତ ଭୁଲ୍: କେଉଁଠି କେଉଁ ବିଭକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ହେବ, ସେଥିରେ ଭୁଲ୍ କରିବା । (ଯଥା: ବିଦ୍ୟାଳୟେ ବଦଳରେ ବିଦ୍ୟାଳୟମ୍ ଲେଖିବା) ।
୪. ଶବ୍ଦାର୍ଥରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା: ଶବ୍ଦର ସଠିକ୍ ଅର୍ଥ ନଜାଣି ଭୁଲ୍ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ।
୫. ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦରେ ଅସାବଧାନତା: ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ କରିବା ସମୟରେ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ନରଖି ଭୁଲ୍ କରିବା ।
୬. ଅନୁବାଦରେ ବ୍ୟାକରଣଗତ ତ୍ରୁଟି: ଓଡ଼ିଆରୁ ସଂସ୍କୃତ ଅନୁବାଦ କରିବା ସମୟରେ କ୍ରିୟାପଦ, ବିଭକ୍ତି ଓ ଲିଙ୍ଗର ସଠିକ୍ ପ୍ରୟୋଗ ନକରିବା ।
୭. ଉତ୍ତରରେ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା: ପ୍ରଶ୍ନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତର ନଦେଇ କେବଳ ମୁଖ୍ୟ ଶବ୍ଦଟିକୁ ଲେଖିଦେବା ।
ଏହି ଟିପ୍ସଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଏବଂ ସାଧାରଣ ଭୁଲଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ସଚେତନ ରହିଲେ, ଆପଣ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ପରୀକ୍ଷାରେ ସର୍ବାଧିକ ନମ୍ବର ହାସଲ କରିପାରିବେ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App