BSE ODISHA CLASS 9 • UTKAL MASTER STROKE

ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ

ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Sanskrit

ଅଧ୍ୟାୟ: Class 9 Sanskrit Ch 10 Sambhashanam - (Tritiyam) (ସମ୍ଭାଷଣମ୍ - ତୃତୀୟମ୍)

---

୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)

---

୧.୧ ଅଧ୍ୟାୟର ପରିଚୟ ଓ ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ:

'ସମ୍ଭାଷଣମ୍ - (ତୃତୀୟମ୍)' ପାଠ୍ୟଭାଗଟି ନବମ ଶ୍ରେଣୀ ସଂସ୍କୃତ ପୁସ୍ତକର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟବହାରିକ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ଅଟେ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଦୈନନ୍ଦିନ କଥୋପକଥନ ବା ସମ୍ଭାଷଣ ଶୈଳୀ ଶିକ୍ଷା ଦେବା। ବିଶେଷ କରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା (Daily Routine) ଏବଂ ସମୟ (Time) କୁ ସଂସ୍କୃତରେ କିପରି ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ, ତାହା ଏହି ପାଠରେ ଅତି ସରଳ ଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଝାଯାଇଛି।

୧.୨ ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷଣୀୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ:

ସମୟ ବାଚକ ଶବ୍ଦାବଳୀର ପ୍ରୟୋଗ (ସପାଦ, ସାର୍ଦ୍ଧ, ପାଦୋନ, ବାଦନେ)।

ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ (Third Person) ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ (First Person) କ୍ରିୟାପଦର ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ବନ୍ଧ।

ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯଥା: ଶଯ୍ୟାତ୍ୟାଗ, ଦନ୍ତମାର୍ଜନ, ସ୍ନାନ, ଅଳ୍ପାହାର, ଗୃହପାଠ, ବିଦ୍ୟାଳୟ ଗମନ, କ୍ରୀଡ଼ା ଏବଂ ଶୟନ ଆଦିର ସଂସ୍କୃତ ନାମକରଣ।

ସମୟ ସୀମା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ 'ତଃ' (ଠାରୁ) ଏବଂ 'ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତମ୍ / ଯାବତ୍' (ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ର ବ୍ୟବହାର।

୧.୩ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Mind Map):

ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା (Daily Routine)

│

├── ଉଦ୍ଘୋଷଣା ଓ ଶଯ୍ୟାତ୍ୟାଗ (Waking Up) ──> ପଞ୍ଚବାଦନେ (୫:୦୦ AM)

│

├── ଦନ୍ତମାର୍ଜନମ୍ (Brushing Teeth) ──> ସପାଦପଞ୍ଚବାଦନେ (୫:୧୫ AM)

│

├── ଅଳ୍ପାହାରଃ (Breakfast) ──> ପ୍ରାତଃ ସପ୍ତବାଦନେ (୭:୦୦ AM)

│

├── ଗୃହପାଠଃ (Homework) ──> ସାର୍ଦ୍ଧସପ୍ତବାଦନତଃ ସାର୍ଦ୍ଧନବବାଦନପର୍ଯ୍ୟନ୍ତମ୍ (୭:୩୦ AM - ୯:୩୦ AM)

│

├── ସ୍ନାନମ୍ (Bathing) ──> ସାର୍ଦ୍ଧନବବାଦନେ (୯:୩୦ AM)

│

├── ବିଦ୍ୟାଳୟ ଗମନମ୍ (Going to School) ──> ଦଶବାଦନେ (୧୦:୦୦ AM)

│

├── ପ୍ରାର୍ଥନାସଭା (Prayer Assembly) ──> ସପାଦଦଶବାଦନେ (୧୦:୧୫ AM)

│

├── ବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ (School Subjects) ──> ସଂସ୍କୃତ, ମାତୃଭାଷା, ଗଣିତ, ବିଜ୍ଞାନ, ଇତିହାସ, ଭୂଗୋଳ

│

├── ଗୃହ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନମ୍ (Returning Home) ──> ଚତୁର୍ବାଦନେ (୪:୦୦ PM)

│

├── କ୍ରୀଡ଼ା (Playing) ──> ସାର୍ଦ୍ଧଚତୁର୍ବାଦନତଃ ପାଦୋନଷଡ଼୍ବାଦନଂ ଯାବତ୍ (୪:୩୦ PM - ୫:୪୫ PM)

│

├── ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନମ୍ (Evening Prayer) ──> ସାୟଂ ସପାଦଷଡ଼୍ବାଦନେ (୬:୧5 PM)

│

└── ରାତ୍ରିଭୋଜନମ୍ (Dinner) ──> ରାତ୍ରୌ ସାର୍ଦ୍ଧନବବାଦନେ (୯:୩୦ PM)

---

୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ବ୍ୟାକରଣ ଗତ ବିଶ୍ଳେଷଣ (Comprehensive Theory & Grammar)

---

ଏହି ବିଭାଗରେ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିର ସଂସ୍କୃତ ଉଚ୍ଚାରଣ (ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ), ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ ଏବଂ ସେଥିରେ ବ୍ୟବହୃତ ବ୍ୟାକରଣର ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି।

୨.୧ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସଂସ୍କୃତ ବାକ୍ୟ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ:

୧. ସଂସ୍କୃତ: ଭବାନ୍ / ଭବତୀ କଦା ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ଆପଣ (ପୁରୁଷ) / ଆପଣ (ସ୍ତ୍ରୀ) କେତେବେଳେ ଉଠନ୍ତି?

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ଭବାନ୍' ଶବ୍ଦ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ ଏବଂ 'ଭବତୀ' ଶବ୍ଦ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ। 'କଦା' ଏକ ଅବ୍ୟୟ ପଦ, ଯାହାର ଅର୍ଥ 'କେତେବେଳେ'। 'ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି' ହେଉଛି 'ଉଦ୍ + ସ୍ଥା' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର (ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳ), ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୨. ସଂସ୍କୃତ: ଅହଂ ପଞ୍ଚବାଦନେ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାମି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ମୁଁ ପାଞ୍ଚଟା ବେଳେ ଉଠେ।

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ଅହମ୍' ହେଉଛି ଅସ୍ମଦ୍ ଶବ୍ଦର ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ (ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ)। 'ପଞ୍ଚବାଦନେ' ଅର୍ଥ ପାଞ୍ଚଟା ସମୟରେ (ଅଧିକରଣ କାରକରେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି)। 'ଉତ୍ତିଷ୍ଠାମି' ହେଉଛି 'ଉଦ୍ + ସ୍ଥା' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୩. ସଂସ୍କୃତ: କଦା ଦନ୍ତମାର୍ଜନଂ କରୋତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: କେତେବେଳେ ଦାନ୍ତ ଘଷନ୍ତି?

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ଦନ୍ତମାର୍ଜନମ୍' (ଦାନ୍ତ ଘଷିବା) ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ। 'କରୋତି' ହେଉଛି 'କୃ' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୪. ସଂସ୍କୃତ: ସପାଦପଞ୍ଚବାଦନେ ଦନ୍ତମାର୍ଜନଂ କରୋମି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ସପାଦ ପାଞ୍ଚଟା (୫:୧୫) ବେଳେ ଦାନ୍ତ ଘଷେ।

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ସପାଦ' ଅର୍ଥ ସପାଦ ବା ସ୍ୱାଧିକ ପାଦ (୧୫ ମିନିଟ୍ ସହିତ)। 'କରୋମି' ହେଉଛି 'କୃ' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୫. ସଂସ୍କୃତ: କଦା ଅଳ୍ପାହାରଂ କରୋତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: କେତେବେଳେ ଜଳଖିଆ କରନ୍ତି?

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ଅଳ୍ପାହାରମ୍' ଅର୍ଥ ଜଳଖିଆ ବା ପ୍ରାତଃଭୋଜନ।

୬. ସଂସ୍କୃତ: ପ୍ରାତଃ ସପ୍ତବାଦନେ ଅଳ୍ପାହାରଂ କରୋମି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ସକାଳ ସାତଟା ବେଳେ ଜଳଖିଆ କରେ।

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ପ୍ରାତଃ' ଏକ ଅବ୍ୟୟ ପଦ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ସକାଳେ। 'ସପ୍ତବାଦନେ' ଅର୍ଥ ସାତଟା ସମୟରେ।

୭. ସଂସ୍କୃତ: କଦା ଗୃହପାଠଂ ଲିଖତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: କେତେବେଳେ ଗୃହପାଠ (ହୋମୱାର୍କ) ଲେଖନ୍ତି?

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ଗୃହପାଠମ୍' ଅର୍ଥ ଘରକାମ ବା ପାଠ। 'ଲିଖତି' ହେଉଛି 'ଲିଖ୍' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୮. ସଂସ୍କୃତ: ସାର୍ଦ୍ଧସପ୍ତବାଦନତଃ ସାର୍ଦ୍ଧନବବାଦନପର୍ଯ୍ୟନ୍ତଂ ଗୃହପାଠଂ ଲିଖାମି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ସାଢ଼େ ସାତଟା (୭:୩୦) ଠାରୁ ସାଢ଼େ ନଅଟା (୯:୩୦) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୃହପାଠ ଲେଖେ।

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ସାର୍ଦ୍ଧ' ଅର୍ଥ ଅଧା ସହିତ (୩୦ ମିନିଟ୍)। 'ତଃ' ପ୍ରତ୍ୟୟ 'ଠାରୁ' ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ (ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି ଅର୍ଥରେ)। 'ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତମ୍' ଅର୍ଥ ସୀମା ବା ଶେଷ ସମୟ। 'ଲିଖାମି' ହେଉଛି 'ଲିଖ୍' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୯. ସଂସ୍କୃତ: କଦା ସ୍ନାନଂ କରୋତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: କେତେବେଳେ ଗାଧାନ୍ତି?

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ସ୍ନାନମ୍' ଅର୍ଥ ଗାଧୋଇବା।

୧୦. ସଂସ୍କୃତ: ସାର୍ଦ୍ଧନବବାଦନେ ସ୍ନାନଂ କରୋମି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ସାଢ଼େ ନଅଟା (୯:୩୦) ବେଳେ ଗାଧାଏ।

୧୧. ସଂସ୍କୃତ: କଦା ବିଦ୍ୟାଳୟଂ ଗଚ୍ଛତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: କେତେବେଳେ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଯାଆନ୍ତି?

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ବିଦ୍ୟାଳୟମ୍' ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ (ଗମ୍ୟାର୍ଥେ ଦ୍ୱିତୀୟା)। 'ଗଚ୍ଛତି' ହେଉଛି 'ଗମ୍' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୧୨. ସଂସ୍କୃତ: ଦଶବାଦନେ ବିଦ୍ୟାଳୟଂ ଗଚ୍ଛାମି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ଦଶଟା ବେଳେ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଯାଏ।

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ଗଚ୍ଛାମି' ହେଉଛି 'ଗମ୍' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୧୩. ସଂସ୍କୃତ: କଦା ପ୍ରାର୍ଥନାସଭା ଭବତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: କେତେବେଳେ ପ୍ରାର୍ଥନାସଭା ହୁଏ?

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ପ୍ରାର୍ଥନାସଭା' ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ। 'ଭବତି' ହେଉଛି 'ଭୂ' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୧୪. ସଂସ୍କୃତ: ସପାଦଦଶବାଦନେ ପ୍ରାର୍ଥନାସଭା ଭବତି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ସପାଦ ଦଶଟା (୧୦:୧୫) ବେଳେ ପ୍ରାର୍ଥନାସଭା ହୁଏ।

୧୫. ସଂସ୍କୃତ: ବିଦ୍ୟାଳୟେ କିଂ କିଂ ପଠତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ବିଦ୍ୟାଳୟରେ କଣ କଣ ପଢ଼ନ୍ତି?

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: '비ଦ୍ୟାଳୟେ' ଅଧିକରଣ କାରକରେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି। 'କିମ୍ କିମ୍' ଅର୍ଥ କଣ କଣ। 'ପଠତି' ହେଉଛି 'ପଠ୍' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୧୬. ସଂସ୍କୃତ: ବିଦ୍ୟାଳୟେ ସଂସ୍କୃତଂ ମାତୃଭାଷାଂ ଗଣିତଂ ବିଜ୍ଞାନମ୍ ଇତିହାସଂ ଭୂଗୋଲଂ ଚ ପଠାମି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସଂସ୍କୃତ, ମାତୃଭାଷା, ଗଣିତ, ବିଜ୍ଞାନ, ଇତିହାସ ଏବଂ ଭୂଗୋଳ ପଢ଼େ।

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: ସମସ୍ତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ କର୍ମ କାରକରେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନରେ ଅଛନ୍ତି। 'ଚ' ଏକ ଅବ୍ୟୟ ପଦ, ଯାହାର ଅର୍ଥ 'ଏବଂ'। 'ପଠାମି' ହେଉଛି 'ପଠ୍' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୧୭. ସଂସ୍କୃତ: କଦା ଗୃହମାଗଚ୍ଛତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: କେତେବେଳେ ଘରକୁ ଫେରନ୍ତି?

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ଗୃହମାଗଚ୍ଛତି' = ଗୃହମ୍ + ଆଗଚ୍ଛତି (ସନ୍ଧି)। 'ଆ + ଗମ୍' ଧାତୁର ଅର୍ଥ ଆସିବା।

୧୮. ସଂସ୍କୃତ: ଚତୁର୍ବାଦନେ ଗୃହମାଗଚ୍ଛାମି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ଚାରିଟା ବେଳେ ଘରକୁ ଫେରେ।

୧୯. ସଂସ୍କୃତ: କଦା କ୍ରୀଡ଼ତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: କେତେବେଳେ ଖେଳନ୍ତି?

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'କ୍ରୀଡ଼ତି' ହେଉଛି 'କ୍ରୀଡ଼୍' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୨୦. ସଂସ୍କୃତ: ସାର୍ଦ୍ଧଚତୁର୍ବାଦନତଃ ପାଦୋନଷଡ଼୍ବାଦନଂ ଯାବତ୍ କ୍ରୀଡ଼ାମି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ସାଢ଼େ ଚାରିଟା (୪:୩୦) ଠାରୁ ପାଦୋନ ଛଅଟା (୫:୪୫) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖେଳେ।

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ପାଦୋନ' ଅର୍ଥ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍ (୧୫ ମିନିଟ୍ କମ୍)। 'ପାଦୋନଷଡ଼୍ବାଦନମ୍' ଅର୍ଥ ପୌଣେ ଛଅଟା ବା ୫:୪୫। 'ଯାବତ୍' ଏକ ଅବ୍ୟୟ ପଦ, ଯାହାର ଅର୍ଥ 'ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ'। 'କ୍ରୀଡ଼ାମି' ହେଉଛି 'କ୍ରୀଡ଼୍' ଧାତୁ, ଲଟ୍ ଲକାର, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ।

୨୧. ସଂସ୍କୃତ: କଦା ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନଂ କରୋତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: କେତେବେଳେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆହ୍ନିକ/ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି?

୨୨. ସଂସ୍କୃତ: ସାୟଂ ସପାଦଷଡ଼୍ବାଦନେ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନଂ କରୋମି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ସନ୍ଧ୍ୟା ସପାଦ ଛଅଟା (୬:୧୫) ବେଳେ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା କରେ।

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ସାୟମ୍' ଏକ ଅବ୍ୟୟ ପଦ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ।

୨୩. ସଂସ୍କୃତ: ରାତ୍ରିଭୋଜନଂ କଦା ଭବତି ?

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ରାତ୍ରିଭୋଜନ (ରାତ୍ରି ଖାଦ୍ୟ) କେତେବେଳେ ହୁଏ?

୨୪. ସଂସ୍କୃତ: ରାତ୍ରୌ ସାର୍ଦ୍ଧନବବାଦନେ ରାତ୍ରିଭୋଜନଂ କରୋମି ।

ଓଡ଼ିଆ ଅନୁବାଦ: ରାତି ସାଢ଼େ ନଅଟା (୯:୩୦) ବେଳେ ରାତ୍ରିଭୋଜନ କରେ।

ବ୍ୟାକରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ: 'ରାତ୍ରୌ' ହେଉଛି 'ରାତ୍ରି' ଶବ୍ଦର ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନ।

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

୨.୨ ସମୟ ବୋଧକ ବ୍ୟାକରଣ ନିୟମାବଳୀ (Sanskrit Time Telling Rules):

ସଂସ୍କୃତରେ ସମୟ କହିବା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରୋଟି ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ:

୧. ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟ (Full Hour): ଏଥିପାଇଁ ସଂଖ୍ୟାବାଚକ ଶବ୍ଦ ସହିତ 'ବାଦନମ୍' (ସମୟ ସୂଚାଇବା ପାଇଁ) କିମ୍ବା 'ବାଦନେ' (କୌଣସି ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବା ସୂଚାଇବା ପାଇଁ) ଯୋଗ କରାଯାଏ।

ଉଦାହରଣ:

୧:୦୦ -> ଏକବାଦନମ୍ / ଏକବାଦନେ

୨:୦୦ -> ଦ୍ୱିବାଦନମ୍ / ଦ୍ୱିବାଦନେ

୩:୦୦ -> ତ୍ରିବାଦନମ୍ / ତ୍ରିବାଦନେ

୪:୦୦ -> ଚତୁର୍ବାଦନମ୍ / ଚତୁର୍ବାଦନେ

୫:୦୦ -> ପଞ୍ଚବାଦନମ୍ / ପଞ୍ଚବାଦନେ

୬:୦୦ -> ଷଡ଼୍ବାଦନମ୍ / ଷଡ଼୍ବାଦନେ

୭:୦୦ -> ସପ୍ତବାଦନମ୍ / ସପ୍ତବାଦନେ

୮:୦୦ -> ଅଷ୍ଟବାଦନମ୍ / ଅଷ୍ଟବାଦନେ

୯:୦୦ -> ନବବାଦନମ୍ / ନବବାଦନେ

୧୦:୦୦ -> ଦଶବାଦନମ୍ / ଦଶବାଦନେ

୧୧:୦୦ -> ଏକାଦଶବାଦନମ୍ / ଏକାଦଶବାଦନେ

୧୨:୦୦ -> ଦ୍ୱାଦଶବାଦନମ୍ / ଦ୍ୱାଦଶବାଦନେ

୨. ସପାଦ (Quarter Past - ୧୫ ମିନିଟ୍ ଅଧିକ): ସମୟ ସହିତ ୧୫ ମିନିଟ୍ ଅଧିକ ହେଲେ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ 'ସପାଦ' ଯୋଗ କରାଯାଏ।

ଉଦାହରଣ:

୫:୧୫ -> ସପାଦପଞ୍ଚବାଦନେ

୧୦:୧୫ -> ସପାଦଦଶବାଦନେ

୧୨:୧୫ -> ସପାଦଦ୍ୱାଦଶବାଦନେ

୩. ସାର୍ଦ୍ଧ (Half Past - ୩୦ ମିନିଟ୍ ଅଧିକ): ସମୟ ସହିତ ୩୦ ମିନିଟ୍ ଅଧିକ ହେଲେ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ 'ସାର୍ଦ୍ଧ' ଯୋଗ କରାଯାଏ।

ଉଦାହରଣ:

୭:୩୦ -> ସାର୍ଦ୍ଧସପ୍ତବାଦନେ

୯:୩୦ -> ସାର୍ଦ୍ଧନବବାଦନେ

୪:୩୦ -> ସାର୍ଦ୍ଧଚତୁର୍ବାଦନେ

୪. ପାଦୋନ (Quarter To - ୧୫ ମିନିଟ୍ କମ୍): ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟ ହେବା ପାଇଁ ୧୫ ମିନିଟ୍ ବାକି ଥିଲେ (ଅର୍ଥାତ୍ ୪୫ ମିନିଟ୍ ହୋଇଥିଲେ) ପରବର୍ତ୍ତୀ ଘଣ୍ଟା ସହିତ 'ପାଦୋନ' ଯୋଗ କରାଯାଏ।

ଉଦାହରଣ:

୫:୪୫ (ପୌଣେ ଛଅଟା) -> ପାଦୋନଷଡ଼୍ବାଦନେ

୭:୪5 (ପୌଣେ ଆଠଟା) -> ପାଦୋନଅଷ୍ଟବାଦନେ

୧:୪୫ (ପୌଣେ ଦୁଇଟା) -> ପାଦୋନଦ୍ୱିବାଦନେ

---

୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)

---

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଶୀଳନୀ ପ୍ରଶ୍ନ ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ତେବେ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ଢାଞ୍ଚା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ପାଠ୍ୟଭାଗରୁ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରକୁ ଏଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସମାଧାନ କରାଯାଇ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

(ଖ) କଦା ଦନ୍ତମାର୍ଜନଂ କରୋତି?

ଉତ୍ତର: ସପାଦପଞ୍ଚବାଦନେ।

🤖 Have a Doubt in this Chapter?

Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App