BSE ODISHA CLASS 9 • UTKAL MASTER STROKE

ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ

ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Sanskrit

ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 Sanskrit Ch19 Anuchheda 04 (ନାରୀଶିକ୍ଷା)

---

୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)

---

ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ (Deep Summary):

ଏହି ଅନୁଚ୍ଛେଦଟି ନାରୀଶିକ୍ଷାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଏଥିରେ ନାରୀଶିକ୍ଷା ବିରୋଧୀମାନଙ୍କ ମତକୁ ଖଣ୍ଡନ କରି ନାରୀଶିକ୍ଷା କିପରି ସମାଜର ବିକାଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । କିଛି ଲୋକ ନାରୀଶିକ୍ଷାକୁ ସମାଜରେ ଧର୍ମ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ବିନାଶକାରୀ ତଥା ନାରୀମାନଙ୍କୁ ନିରଙ୍କୁଶ କରୁଥିବା ମନେକରନ୍ତି, ଯାହା ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଅଧୋଗତି ଘଟାଏ ବୋଲି ସେମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ।

କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ, ସମାଜର ସର୍ବାଙ୍ଗୀନ ବିକାଶ ପାଇଁ ନାରୀଶିକ୍ଷା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ । ଯଦି ଜଣେ ପୁରୁଷ ଶିକ୍ଷିତ ହୁଏ, ତେବେ କେବଳ ସେହି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ହିଁ ଶିକ୍ଷିତ ହୁଏ । ମାତ୍ର ଜଣେ ନାରୀ ଶିକ୍ଷିତା ହେଲେ ସମଗ୍ର ପରିବାର ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ । ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଉଭୟ ଗୃହରୂପକ ଶକଟର ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ସଦୃଶ । ଏହି ଦୁଇ ଚକ୍ର ଦୃଢ଼ ଥିଲେ ହିଁ ଗୃହରୂପକ ଶକଟର ଚାଳନା ସୁଚାରୁରୂପେ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଚକ୍ରଦ୍ୱୟର ଦୃଢ଼ତା ମୁଖ୍ୟତଃ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ଶିକ୍ଷିତା ନାରୀମାନେ ଗୃହର ପରିଚାଳନା ଅଧିକ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଧନର ସଦୁପଯୋଗ କରିବା ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଜାଣିଥାନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ନାରୀଶକ୍ତିକରଣ ଯୋଜନା ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ପ୍ରଚଳିତ । ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ଯେ "ଯତ୍ର ନାର୍ଯ୍ୟସ୍ତୁ ପୂଜ୍ୟନ୍ତେ ରମନ୍ତେ ତତ୍ର ଦେବତାଃ ।।" ଅର୍ଥାତ୍ ଯେଉଁଠାରେ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ବାସ କରନ୍ତି । ଏହି ଅନୁଚ୍ଛେଦ ନାରୀଶିକ୍ଷାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ ସମାଜ ତଥା ପରିବାର ପ୍ରତି ଏହାର ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବକୁ ଦର୍ଶାଏ ।

ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ (Core Objectives):

୧. ନାରୀଶିକ୍ଷାର ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରତିପାଦନ କରିବା ।

୨. ନାରୀଶିକ୍ଷା ବିରୋଧୀମାନଙ୍କ ମତକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିବା ।

୩. ପରିବାର ଓ ସମାଜ ଗଠନରେ ନାରୀର ଭୂମିକାକୁ ବୁଝାଇବା ।

୪. ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଉକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ନାରୀର ସମ୍ମାନକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବା ।

୫. ନାରୀଶକ୍ତିକରଣର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିବା ।

ଧାରଣାଗତ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Mind Map):

```

ନାରୀଶିକ୍ଷା (Female Education)

│

┌───────────────────────────────────────────────────────────────────┐

│ │

ନାରୀଶିକ୍ଷା ବିରୋଧୀ ମତ ନାରୀଶିକ୍ଷାର ମହତ୍ତ୍ୱ

(Opposition to Female Education) (Importance of Female Education)

│ │

┌───────┴───────┐ ┌───────────────┴────────────────┐

│ │ │ │

ଧର୍ମ-ସଂସ୍କୃତି ବିନାଶ ନାରୀ ନିରଙ୍କୁଶ ହୁଏ ସମାଜ ବିକାଶ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ପରିବାର ଶିକ୍ଷିତ ହୁଏ

(Destroys Dharma-Culture) (Women become unruly) (Essential for Social Development) (Family gets educated)

│ │ │ │

│ │ │ │

ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଅଧୋଗତି ପୁରୁଷ-ସ୍ତ୍ରୀ = ଗୃହଶକଟର ଦୁଇ ଚକ୍ର

(Moral decline) (Man-Woman = Two wheels of household cart)

│

│

ଚକ୍ରର ଦୃଢ଼ତା = ଶିକ୍ଷା

(Strength of wheels = Education)

│

│

┌───────────────────────┴───────────────────────┐

│ │

ଗୃହ ପରିଚାଳନା ଦକ୍ଷତା ଧନର ସଦୁପଯୋଗ

(Efficient household management) (Proper utilization of money)

│ │

│ │

ସରକାରୀ ଯୋଜନା: ନାରୀଶକ୍ତିକରଣ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଉକ୍ତି:

(Govt. Scheme: Women Empowerment) "ଯତ୍ର ନାର୍ଯ୍ୟସ୍ତୁ ପୂଜ୍ୟନ୍ତେ ରମନ୍ତେ ତତ୍ର ଦେବତାଃ ।।"

(Where women are respected, gods reside)

```

---

୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)

---

ଏହି ଅନୁଚ୍ଛେଦଟି ଏକ ସାମାଜିକ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଥିରେ କୌଣସି ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ ବା ରାସାୟନିକ ସମୀକରଣ ନାହିଁ । ମାତ୍ର ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦାର୍ଥ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ।

୨.୧ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ (Main Content):

୧. ନାରୀଶିକ୍ଷା ବିରୋଧୀ ମତ: କେତେକ ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ନାରୀଶିକ୍ଷା ସମାଜରେ ଧର୍ମ ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ନଷ୍ଟ କରେ । ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି ନାରୀମାନେ ନିରଙ୍କୁଶ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ସମାଜର ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ନିମ୍ନଗାମୀ କରାଏ ।

୨. ନାରୀଶିକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା: ସମାଜର ବିକାଶ ପାଇଁ ନାରୀଶିକ୍ଷା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ।

୩. ପରିବାର ଶିକ୍ଷାର ମୂଳଦୁଆ: ଯଦି ଜଣେ ପୁରୁଷ ଶିକ୍ଷିତ ହୁଏ, ତେବେ କେବଳ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଶିକ୍ଷିତ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ନାରୀଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ପରିବାର ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ ।

୪. ଗୃହରୂପକ ଶକଟର ଦୁଇ ଚକ୍ର: ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଗୃହରୂପକ ଶକଟର ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ସଦୃଶ । ଏହି ଦୁଇ ଚକ୍ର ଦୃଢ଼ ଥିଲେ ହିଁ ଗୃହରୂପକ ଶକଟର ଚାଳନା ସୁଚାରୁରୂପେ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଚକ୍ରଦ୍ୱୟର ଦୃଢ଼ତା ମୁଖ୍ୟତଃ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ।

୫. ଶିକ୍ଷିତା ନାରୀଙ୍କ ଦକ୍ଷତା: ଶିକ୍ଷିତା ନାରୀମାନେ ଗୃହର ପରିଚାଳନା ଅଧିକ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଧନର ସଦୁପଯୋଗ କରିବା ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଜାଣିଥାନ୍ତି ।

୬. ନାରୀଶକ୍ତିକରଣ ଯୋଜନା: ବର୍ତ୍ତମାନ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ନାରୀଶକ୍ତିକରଣ ଯୋଜନା ସର୍ବପକ୍ଷରେ ପ୍ରଚଳିତ ।

୭. ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଉକ୍ତି: ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ଯେ "ଯତ୍ର ନାର୍ୟ୍ୟସ୍ତୁ ପୂଜ୍ୟନ୍ତେ ରମନ୍ତେ ତତ୍ର ଦେବତାଃ ।।" (ଯେଉଁଠାରେ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ବାସ କରନ୍ତି ।)

୨.୨ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦାର୍ଥ (Important Vocabulary):

କେଚନ (kecana): କେତେକ, କିଛି (some)

ନାରୀଶିକ୍ଷାୟାଃ (nārīśikṣāyāḥ): ନାରୀଶିକ୍ଷାର (of female education)

ବିରୋଧିନଃ (virodhinaḥ): ବିରୋଧୀ (opponents)

ମତାନୁସାରେଣ (matānusāreṇa): ମତ ଅନୁସାରେ (according to opinion)

ଧର୍ମସ୍ୟ (dharmasya): ଧର୍ମର (of dharma/religion)

ସଂସ୍କୃତେଃ (saṁskṛteḥ): ସଂସ୍କୃତିର (of culture)

ବିନାଶଃ (vināśaḥ): ବିନାଶ (destruction)

ଗୃହୀତ୍ୱା (gṛhītvā): ଗ୍ରହଣ କରି (having taken)

ନିରଙ୍କୁଶାଃ (niraṅkuśāḥ): ନିରଙ୍କୁଶ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ (unruly, unrestrained)

ଜାୟନ୍ତେ (jāyante): ହୁଅନ୍ତି (become)

ଅନେନ (anena): ଏହା ଦ୍ୱାରା (by this)

ନୈତିକମୂଲ୍ୟାନି (naitikamūlyāni): ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ (moral values)

ଅଧୋଗତିଂ (adhogatiṁ): ଅଧୋଗତି, ନିମ୍ନଗାମୀ (decline, degradation)

ପ୍ରାପ୍ନୁବନ୍ତି (prāpnubanti): ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି (obtain, reach)

ବିକାଶାୟ (vikāśāya): ବିକାଶ ପାଇଁ (for development)

ନିତାନ୍ତମାବଶ୍ୟକୀ (nitāntamāvaśyakī): ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ (extremely necessary)

ଚେତ୍ (cet): ଯଦି (if)

କଶ୍ଚିତ୍ (kaścit): କେହି ଜଣେ (someone)

ଏକଃ (ekaḥ): ଜଣେ (one)

କିନ୍ତୁ (kintu): କିନ୍ତୁ (but)

ଦ୍ୱେ ଚକ୍ରେ (dve cakre): ଦୁଇଟି ଚକ (two wheels)

ଦୃଢ଼ତାୟାମେବ (dṛḍhatāyāmeva): ଦୃଢ଼ତାରେ ହିଁ (only in strength/firmness)

ସୁଚାରୁରୂପେଣ (sucārurūpeṇa): ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ, ସୁରୁଖୁରୁରେ (smoothly, properly)

ଭବିତୁଂ ଶକ୍ନୋତି (bhavituṁ śaknoti): ହୋଇପାରେ (can be)

ମୁଖ୍ୟରୂପେଣ (mukhyarūpeṇa): ମୁଖ୍ୟତଃ (primarily)

ଆଶ୍ରିତା (āśritā): ଆଶ୍ରିତ (dependent)

ସଞ୍ଚାଳନମ୍ (sañcālanam): ପରିଚାଳନା (management)

ଅଧିକଦକ୍ଷତୟା (adhikadakṣatayā): ଅଧିକ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ (with more efficiency)

କୁର୍ବନ୍ତି (kurvanti): କରନ୍ତି (do)

ଧନସ୍ୟ (dhanasya): ଧନର (of wealth/money)

ସଦୁପଯୋଗଂ (sadupayogaṁ): ସଦୁପଯୋଗ (proper utilization)

ସୁଷ୍ଠୁ (suṣṭhu): ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ (well, properly)

କର୍ତୁଂ ଜାନନ୍ତି (kartuṁ jānanti): କରିବାକୁ ଜାଣନ୍ତି (know how to do)

ଅଧୁନା (adhunā): ବର୍ତ୍ତମାନ (now)

ନାରୀଶକ୍ତିକରଣଯୋଜନା (nārīśaktikaraṇayojanā): ନାରୀଶକ୍ତିକରଣ ଯୋଜନା (women empowerment scheme)

ସର୍ବକାରପକ୍ଷତଃ (sarvakārapakṣataḥ): ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ (from the government side)

ପ୍ରଚଲତି (pracalati): ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି (is prevalent)

ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ (śāstreṣu): ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କରେ (in scriptures)

ଲିଖିତମସ୍ତି (likhitamasti): ଲେଖାଅଛି (is written)

ଯତ୍ର (yatra): ଯେଉଁଠାରେ (where)

ନାର୍ୟ୍ୟସ୍ତୁ (nāryyastu): ନାରୀମାନେ ତ (women indeed)

ପୂଜ୍ୟନ୍ତେ (pūjyante): ପୂଜା ପାଆନ୍ତି (are worshipped)

ରମନ୍ତେ (ramante): ରମଣ କରନ୍ତି, ବାସ କରନ୍ତି (reside, delight)

ତତ୍ର (tatra): ସେଠାରେ (there)

ଦେବତାଃ (devatāḥ): ଦେବତାମାନେ (gods)

୨.୩ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (Principles/Theories):

ଏହି ଅନୁଚ୍ଛେଦଟି ନିମ୍ନଲିଖିତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିପାଦନ କରେ:

୧. ସାମାଜିକ ବିକାଶରେ ଶିକ୍ଷାର ଭୂମିକା: ଶିକ୍ଷା, ବିଶେଷକରି ନାରୀଶିକ୍ଷା, ସମାଜର ସର୍ବାଙ୍ଗୀନ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ।

୨. ପରିବାର କଲ୍ୟାଣରେ ନାରୀର ଭୂମିକା: ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତା ନାରୀ କେବଳ ନିଜକୁ ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ପରିବାରକୁ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ ।

୩. ଲିଙ୍ଗଗତ ସମାନତା ଓ ସହଭାଗିତା: ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଉଭୟ ଗୃହ ଓ ସମାଜର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭ । ସେମାନଙ୍କର ସମାନ ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ସମାଜର ସୁସ୍ଥ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ।

୪. ନାରୀ ସମ୍ମାନର ମହତ୍ତ୍ୱ: ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଉକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ନାରୀକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାର ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଏହାର ସାମାଜିକ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଯେଉଁ ସମାଜରେ ନାରୀକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ, ସେଠାରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବିରାଜମାନ କରେ ।

୫. ନାରୀଶକ୍ତିକରଣର ଆବଶ୍ୟକତା: ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଯୋଜନାମାନ ପ୍ରଚଳିତ ହେବା ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରେ ।

---

୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)

---